“ေခတ္သစ္တက္က်မ္း”

တက္က်မ္းစာအုပ္ေတြဟာ လူကုိ အက်ိဳးရွိေစႏုိင္တာ မွန္ေပမယ့္ အဲဒီလိုအက်ိဳးရွိေစဖို႔ ဆိုရင္ ဖတ္တဲ့သူ၊ နားေထာင္တဲ့သူက ကုိယ္တုိင္ လိုက္လုပ္မွ ရပါလိမ့္မယ္။ ေနာက္ျပီး ခုလို အေျပာင္းအလဲေတြ ေျမာက္မ်ားစြာ ျဖစ္ေနတဲ့ ေခတ္ၾကီးမွာ တက္က်မ္းေတြလည္း ေျပာင္းလဲဖုိ႔ လိုအပ္လာပါတယ္။ သိပ္သမားရုိးက်ဆန္တဲ့ “ၾကိဳးစားၾကပါ၊ ၀ီရိယရွိၾကပါ၊ ပိုက္ဆံစုၾကပါ၊ စာဖတ္ပါ” ဆုိတာေတြက နားေထာင္လုိ႔ေတာ့ ေကာင္းေပမယ့္ ဒီေခတ္မွာ မလံုေလာက္ေတာ့ပါဘူး။ 

ဒါေၾကာင့္ ေခတ္သစ္တက္က်မ္းေတြ လိုလာပါတယ္။ ေခတ္သစ္တက္က်မ္းဆုိတာ တျခားမဟုတ္ပါဘူး။ ေခတ္သစ္ရဲ႕ လုိအပ္ခ်က္အသစ္ေတြကုိ ဘယ္လုိျဖည္႔ဆည္းၾကရမလဲ ေျပာျပထားတဲ့ စာေတြကို ဆုိလိုတာပါ။ 

ဒါျဖင့္ ေခတ္သစ္က ဘာလိုအပ္ခ်က္အသစ္ေတြ ေတာင္းဆိုေနသလဲ ၾကည္႕ရေအာင္ပါ။ 

၁။ ပံ့ပုိးေပးတဲ့ ပတ္၀န္းက်င္ 

နယ္က လူငယ္ေတြကုိ ဘီလ္ဂိတ္စ္အေၾကာင္း သြားေျပာမယ္ဆုိပါေတာ့။ သူက ဘယ္ေလာက္ၾကိဳးစားတာ၊ ပညာဘယ္လုိထူးခၽြန္တာ၊ ခုဆုိ သူ႕ပုိင္ဆုိင္မႈေတြက ဘယ္ေလာက္ျဖစ္ေနၿပီ၊ သူ႕လိုျဖစ္ခ်င္ရင္ သူ႔လိုၾကိဳးစားၾက ဆုိၿပီး ေျပာတတ္ၾကပါတယ္။ လက္ေတြ႕က်ပါရဲ႕လား။ လူတစ္ေယာက္ ေအာင္ျမင္ဖုိ႔ဆိုရာမွာ ပတ္၀န္းက်င္ကလည္း အေရးပါပါတယ္။ စီေရာ္နယ္ဒို ျမန္မာျပည္မွာ လူလာျဖစ္ရင္ လူေကာင္ခပ္ေသးေသးနဲ႔ ေဘာလံုးသမားေလး ျဖစ္ေနမွာေပါ့။ ဘီလ္ဂိတ္စ္ဆိုရင္ေရာ၊ ေအာင္ျမင္ခ်င္ ေအာင္ျမင္မယ္၊ ဒီေန႔လို အဆင့္အတန္းမ်ိဳး ရွိေနမွာ မဟုတ္တာေတာ့ ေသခ်ာပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ လူငယ္ေတြအေနနဲ႔ ပတ္၀န္းက်င္ေကာင္းကို ရွာႏုိင္ဖုိ႔ လိုတယ္။ ကုိယ့္ေနရာ၊ ကုိယ့္ေဒသမွာပဲ ပံုမွန္၀င္ေငြရတဲ့ အလုပ္ေလးနဲ႔ မိန္းေမာမေနၾကဘဲ Comfort zone ထဲကေန ထြက္ခဲ့ၾကဖို႔ လိုပါမယ္။ 

၂။ Digital literacy 

ဖုန္းေဘလ္ေတြအကုန္ခံမယ့္အစား စာအုပ္၀ယ္ဖတ္လိုက္တာ ပိုအက်ိဳးရွိမတဲ့။ ထပ္မွားပါတယ္။ ေဖ့စ္ဘြတ္ပဲ ဖြင့္ၿပီး အေရးမပါတာေတြ လုပ္ေနမယ္၊ Chatting ထုိင္ေနမယ္ ဆုိရင္ေတာ့ တစ္မ်ိဳးေပါ့။ ဒါေပမယ့္ ခုေခတ္မွာ ဖုန္းကိုအသံုးျပဳၿပီး ေလ့လာလို႔ရတာေတြ၊ ခ်ိတ္ဆက္လို႔ရတာေတြ အမ်ားၾကီးရွိလာပါၿပီ။ ဒါေၾကာင့္ မင္းတုိ႔ ဖုန္းပဲ ပြတ္မေနနဲ႔ ဆုိၿပီး တရားေသတားဖုိ႔ ခက္လာပါတယ္။ ၿပီးေတာ့ ဒီေန႔ေခတ္မွာ နည္းပညာတတ္ကၽြမ္းမႈက မရွိမျဖစ္ အေရးပါလာပါၿပီ။ အရင္လုိ စာအုပ္ခ်ည္းပဲ ထုိင္ဖတ္ေနလို႔ ရေတာ့တဲ့ေခတ္ မဟုတ္ပါဘူး။ 

ကမာၻၾကီးမွာရွိတဲ့ အကန္႔အသတ္ေတြအားလံုးကို အင္တာနက္က ခ်ဳံ႕ပစ္လိုက္ပါတယ္။ ဘယ္သူနဲ႔မဆုိ ခ်ိတ္ဆက္လို႔ရၿပီ၊ ဘယ္ပညာမဆုိ သင္ၾကားလုိ႔ရၿပီ။ ဒီေခတ္မွာ အင္တာနက္ ေကာင္းေကာင္းမသံုးတတ္ဘူး၊ သံုးမေနဘူးဆုိရင္ ကုိယ့္အတြက္ေတာ့ ဒီအကန္႔အသတ္ေတြက ရွိေနဦးမွာပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ 

၃။ ဆုိင္တဲ့စာပဲ ဖတ္ပါ 

စာအစံုဖတ္ပါ တဲ့။ ဒါလည္း မွားလားဆုိေတာ့ မမွားပါဘူး။ ဒါေပမယ့္ လက္ေတြ႕အသံုးခ်ဖုိ႔ေတာ့ ခက္ပါတယ္။ ဒီေလာက္မ်ားျပားလွတဲ့ စာအုပ္ေတြၾကားထဲမွာ ဘယ္လုိလုပ္ အကုန္လိုက္ဖတ္မလဲ။ စာဖတ္ရံုသက္သက္နဲ႔ကို တစ္ေယာက္ေယာက္က လစာေပးထားတယ္ဆုိ ဟုတ္တာေပါ့။ စာအစံု မဖတ္ပါနဲဲ႔။ ကုိယ့္အလုပ္နဲ႔ ဆိုင္တာ၊ ကုိယ့္ရည္မွန္းခ်က္အတြက္ အေထာက္အပံ့ျဖစ္မယ့္စာကို ဦးစားေပးဖတ္၊ EQ ျမင့္ဖို႔ ရသစာေပ မ်ားမ်ားဖတ္။ ဒီေလာက္ဆို လံုေလာက္ပါတယ္။ 

တစ္ခုေလး သတိထားေစခ်င္တာကေတာ့ စာဘယ္ေလာက္ဖတ္ထားတယ္ ဆုိတာထက္ ဖတ္ထားတဲ့စာေတြကို ဘယ္ေလာက္ျပန္အသံုးခ်ၿပီးၿပီ ဆုိတာက ပိုအေရးၾကီးပါတယ္။ 

၄။ Result-oriented age 

ဒီေန႔ေခတ္ရဲ႕ အေၿပာင္းအလဲတစ္ရပ္ပါ။ မေန႔က မင္း ဘာလုပ္ခဲ့တယ္ဆုိတာ ဘယ္သူမွ စိတ္မ၀င္စားေတာ့ဘူး၊ ဒီေန႔ မင္းဘယ္ေလာက္လုပ္ႏုိင္သလဲ ဆုိတာပဲ ၾကည္႔ၾကေတာ့တယ္။ မင္းရခဲ့တဲ့ ဆုတံဆိပ္ေတြထက္ မင္းရဲ႕ လက္ရွိပံုစံ (current form) ကပဲ မင္းအတြက္ အာမခံခ်က္ေပးႏုိင္လိမ့္မယ္။ ဒီကုမၸဏီမွာ ကုိယ္က လုပ္သက္အရင့္ဆံုးမို႔ ေနာက္ဆံုးမွ အလုပ္ျပဳတ္မယ္ မထင္နဲ႔၊ First In Last Out မဟုတ္ေတာ့ဘူး အရင္ဆံုး၀င္ၿပီး အရင္ဆံုးထြက္သြားရတဲ့သူ First In First Out လည္း ျဖစ္သြားႏုိင္တယ္။ 

၅။ Human skill 

ေအာင္ျမင္ခ်င္ရင္ အလုပ္ၾကိဳးစားပါ၊ အလုပ္မွာ ထူးခၽြန္ေအာင္ လုပ္ပါ ေျပာၾကတယ္။ မွန္ပါတယ္။ ဒီေခတ္မွာ ကုိယ့္အလုပ္ကို ေအာင္ျမင္ရင္ ရၿပီလား။ 

Skill (၃)မ်ိဳး ရွိပါတယ္။ Technical skill အလုပ္နဲ႔ပတ္သက္တဲ့ အရည္အေသြးပါ။ တစ္ဆင့္ထပ္တက္ရင္ Human skill လူေတြကို စည္းရံုးတာ၊ လံႈ႔ေဆာ္တာ၊ ဦးေဆာင္မႈေပးတာ၊ ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္တာ၊ ဒါေတြလုပ္တတ္ဖုိ႔ လိုလာတယ္။ ေနာက္ဆံုးက Conceptual skill ဆံုးၿဖတ္ခ်က္ေပးရတဲ့ ရာထူးအဆင့္မ်ိဳးေတြ ရွိရမယ့္ အရည္အေသြးမ်ိဳး။ 

လူငယ္အမ်ားစုဟာ Technical skill ရွိၾကတယ္။ ဒါေပမယ့္ Human skill မရွိဘူးဆုိရင္ေတာ့ Managerial role ကို ရဖုိ႔ ခက္ပါလိမ့္မယ္။ အလုပ္ခ်ည္း ၾကိဳးစားမေနဘဲ Human skill တက္ဖုိ႔ကိုလည္း ၾကိဳးစားၾကေစခ်င္တယ္။ 

၆။ ကုိယ့္ကိုယ္ကုိယ္ ရင္းႏွီးျမွပ္ႏွံပါ 

ရတဲ့ပုိက္ဆံေတြ ဆယ္ပံုတစ္ပံုကို စုထားပါ လို႔ ေျပာတတ္ၾကပါတယ္။ ဒါက မိသားစုအေျခအေနနဲ႔ေတာ့ ဆုိင္မွာေပါ့။ အကယ္၍မ်ား ကုိယ္က ကုိယ္ရွာတာ ကုိယ္သံုးခြင့္ရွိတယ္ဆိုရင္ေတာ့ အဲဒီစည္းမ်ဥ္းကို လိုက္နာစရာ မလိုပါဘူး။ ဘာလုိ႔ဆုိေတာ့ ငယ္တုန္းမွာ ေငြေနာက္မလိုက္ပါနဲ႔၊ အေတြ႔အၾကံဳနဲ႔ ပညာေနာက္သာ လိုက္ပါ။ လုပ္တဲ့အဖြဲ႔အစည္းက လစာနည္းရင္ေတာင္ ေခါင္းေဆာင္က ေလးစားစရာေကာင္းမယ္၊ သင္ယူစရာေတြရွိတယ္၊ အေတြ႔အၾကံဳ ေကာင္းေကာင္းရမယ္၊ ဒီမွာလုပ္လိုက္တဲ့အတြက္ ကိုယ့္ CV ေလးက သိပ္လွသြားမယ္ဆုိ လုပ္သာလုပ္လုိက္ပါ။ ရတဲ့ေငြကို မစုနဲ႔။ သင္တန္းေတြတက္၊ စာအုပ္ေတြ၀ယ္ဖတ္ပါ။ 

၇။ ေၿပာင္းလဲျပင္လြယ္ ျဖစ္ဖုိ႔ 

ၾကီးတဲ့ငါးထက္ ျမန္တဲ့ငါး ျဖစ္ဖုိ႔လုိပါတယ္ တဲ့၊ ေျပာလာၾကပါၿပီ။ ဆုိလိုတာက ေခတ္က ဘာျဖစ္လာႏုိင္တယ္ရယ္လုိ႔ ၾကိဳတင္မွန္းဆၿပီး ျမန္ျမန္ဆန္ဆန္ ေျပာင္းလဲႏုိင္တဲ့သူေတြပဲ ထိပ္တန္းေရာက္ေနၾကတာကို ေျပာတာပါ။ 

၈။ EQ ျမင့္ဖုိ႔ 

ဒီဘက္ေခတ္မွာ ဥာဏ္ရည္ဘယ္ေလာက္ျမင့္တယ္ ဆုိတာထက္ EQ ဘယ္ေလာက္ျမင့္တယ္ဆုိတာကို ပုိေဇာင္းေပးေျပာလာၾကပါတယ္။ ကိုယ့္ရဲ႕ စိတ္ခံစားခ်က္ေတြကုိ ဘယ္ေလာက္ထိ ထိန္းခ်ဳပ္ႏုိင္သလဲ၊ တစ္ဖက္ရဲ႕ အေၿခအေနကုိ ထည္႔ေတြးၿပီး ဘယ္ေလာက္ညွိႏိႈင္းေဆာင္ရြက္ႏုိင္သလဲ၊ ေပါင္းသင္းဆက္ဆံေရး ဘယ္ေလာက္ ေကာင္းသလဲ ဆုိတာက ေအာင္ျမင္မႈမွာ ေတာ္ေတာ္ေလး အေရးပါလာပါတယ္။ ဒီအတြက္ လူတစ္ေယာက္ဟာ EQ မျမင့္လုိ႔ မရေတာ့ပါဘူး။ 

၉။ Strategic approach 

Strategy ဆိုတာ အရုိးရွင္းဆံုး ေျပာရရင္ A set of long term objectives ပါ။ ဒါဟာ စီးပြါးေရးမွာမွ သံုးလို႔ရတာ မဟုတ္ပါဘူး။ ကုိယ့္ဘ၀အတြက္လည္း အသံုးခ်လုိ႔ ရပါတယ္။ ေရရွည္ရည္မွန္းခ်က္ေတြ ခ်ၿပီး အလုပ္လုပ္တာဟာ မဟာဗ်ဴဟာပါပဲ။ တစ္ေန႔ ငါဘာျဖစ္ရမယ္ ဆုိတဲ့ ေယဘုယ်ဆန္တဲ့ ရည္မွန္းခ်က္ေတြထက္ ငါ ဘယ္အသက္အရြယ္မွာ ဘာျဖစ္ေနရမယ္၊ ဒီအတြက္ ငါ ဘာေက်ာင္းတက္ရမယ္၊ ဘာပညာေတြ သင္ရမယ္၊ ဘယ္လုိအဖြဲ႔အစည္းမ်ိဳးမွာ အလုပ္လုပ္ရမယ္၊ ကုိယ့္ Brand ကုိ ဘယ္လိုတည္ေဆာက္မယ္၊ ဘယ္သူေတြနဲ႔ Network ခ်ိတ္မယ္ စသျဖင့္ ႏွစ္ကာလအလိုက္ မဟာဗ်ဴဟာေတြ ခ်မွတ္ၿပီး အလုပ္လုပ္တတ္ဖုိ႔ လိုလာပါတယ္။ 

၁၀။ Work smart 

အလုပ္ၾကိဳးစားတယ္ဆုိတာ ေကာင္းပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ ဆုိကၠားဆရာတစ္ေယာက္ တစ္ေန႔(၁၀)နာရီေလာက္ ပင္ပင္ပန္းပန္း အလုပ္လုပ္လုိ႔ ရတဲ့ေငြဟာ ဆရာ၀န္တစ္ေယာက္ရဲ႕ တစ္နာရီစာ၀င္ေငြထက္ နည္းပါတယ္။ ဆရာ၀န္တစ္ေယာက္ရဲ႕ ၀င္ေငြတစ္လစာက သူ႕ေဆးရံုပိုင္ရွင္၀င္ေငြရဲ႕ အင္မတန္ေသးငယ္ေသာ အစိတ္အပိုင္းေလးမွ်သာ ျဖစ္ေနျပန္ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ အလုပ္ၾကိဳးစားတုိင္း ရၿပီလားဆုိရင္ မရေသးပါဘူး။ ဒါျဖင့္ ဘာေတြ ထပ္ေဆာင္းဖုိ႔ လိုေသးလဲ။ ပညာ လိုပါတယ္။ အုိင္ဒီယာ လိုပါတယ္။ ရင္းႏွီးျမွပ္ႏွံတတ္ဖုိ႔ လိုပါတယ္။ 

ဒါေတြကေတာ့ ေခတ္သစ္က ကၽြန္ေတာ္တုိ႔ကို ေတာင္းဆုိေနတဲ့ လိုအပ္ခ်က္ေတြထဲက စဥ္းစားမိသေလာက္ကုိ ေရးလိုက္တာ ျဖစ္ပါတယ္။ ကုိယ့္ကိုယ္ကုိယ္လည္း သတိေပးရင္းနဲ႔ စာဖတ္သူမ်ားအတြက္လည္း တစ္စံုတစ္ရာ အက်ိဳးရွိမယ္ ယူဆလို႔ပါ။ 

Credit: Phyo Thiha